SỬ DỤNG THIẾT BỊ CÔNG NGHỆ – LỢI HAY HẠI?

NGƯỜI LỚN TỰ GIÁO DỤC
– Bài của Tiến sĩ Edwin Hubner, dịch bởi Ngọc Thảo – 

Trong năm 2012, chỉ riêng ở Đức, khoảng 58 tỷ tin nhắn được gửi đi, trên toàn thế giới con số này là khoảng bảy nghìn tỷ; trong năm 2016 dự đoán là 9.4 nghìn tỷ. Thời gian của các cuộc gọi trên điện thoại di động năm 2012 là 107 tỷ phút, tương đương với 204,000 năm. Dữ liệu được tải về điện thoại di động từ Internet tăng lên 93 triệu GB trong năm 2011 và con số này vẫn tiếp tục tăng.

Đây là những con số cho thấy thời lượng người ta dành cho các thiết bị nhỏ đặt vừa trong túi áo mình. Chúng đang thay đổi hành vi của con người. Nhà báo Christoph Koch xuất bản một quyển sách năm 2012 và nhanh chóng trở thành quyển sách bán chạy nhất. Nội dung của nó mô tả những gì tác giả trải nghiệm khi ông không dùng điện thoại di động trong vòng bốn tuần. Tuy nhiên, không chỉ Christoph mô tả về những thay đổi rõ ràng trong hành vi của mình qua việc sử dụng quá nhiều Internet và điện thoại di động, mà nhiều tác giả khác cũng xác nhận những gì ông viết. Tất cả đều phàn nàn rằng họ đánh mất khả năng tập trung lâu hơn vào một điều gì đó. Họ đều mô tả mình đã không thể tập trung vào bất cứ thứ gì như thế nào. Một nhà khoa học nhận thấy mình đánh mất khả năng “có những tư duy sâu sắc và khoáng đạt”. Nhưng chúng ta không chỉ mất khả năng suy nghĩ tập trung mà còn mất luôn khả năng giao tiếp những điều có ý nghĩa với người khác. Quan sát của một giảng viên đại học Mỹ làm rõ điều này:

“Vào cuối bài giảng của tôi, sinh viên ngay lập tức mở điện thoại di động để kiểm tra tin nhắn và các cuộc gọi. Trong quán ăn, tôi thấy sinh viên xếp hàng và bấm tin nhắn trong khi tảng lờ bạn bè của mình đứng cách đó chưa đầy nửa mét. Một chiều muộn, tôi để ý thấy sáu sinh viên qua lại dọc hành lang gọi điện thoại và bằng cách nào đó, không để va vào nhau giống hệt như những chiếc thuyền lướt qua nhau trong đêm tối, bị lạc lối trong màn sương đối thoại… Một sinh viên email kể về “cuộc hẹn qua máy tính” vào một chiều tối thứ Bảy mà không cần bước ra khỏi phòng.

Những quan sát này mô tả nhiều hoàn cảnh khác nữa: tại một trường học, phụ huynh được mời đến buổi họp mặt. Trong khi bọn trẻ hào hứng khoe với cha mẹ những gì mình làm được thì khoảng sáu hoặc bảy ông bố bận rộn với những chiếc điện thoại thông minh. Mặc dù thân xác có mặt ở đây, nhưng rõ ràng tâm trí của những ông bố kia hoàn toàn vắng mặt. Công nghệ điện thoại di động “dạy” chúng ta trở nên “có mặt một cách không hiện diện”. Vào những năm 1990, quảng cáo trong ngành công nghiệp điện thoại di động đã hứa hẹn một “sự liên lạc không giới hạn”. Sự thật là ngày nay mỗi người đều có thể nói chuyện với người khác qua điện thoại vào bất cứ lúc nào trong ngày hoặc đêm, ở bất cứ nơi đâu trên toàn thế giới. Thành tựu công nghệ vượt bậc này lại tạo ra một thực trạng trái ngược là giao tiếp thực sự hiện đang xuống dốc nghiêm trọng, đối thoại trực tiếp giữa người và người đang suy thoái và bị thay thế bằng giao tiếp qua các mạng lưới công nghệ. Hoàn toàn có thể thấy được sự xói mòn của việc tương tác trực tiếp giữa người và người vì điện thoại di động và Internet đã trở thành cơm bữa trong cuộc sống thường nhật của con người.

Vấn đề không phải là muốn loại bỏ Internet và điện thoại lần nữa – như Rudolf Steiner đã lưu ý một cách đúng đắn về công nghệ vào thời của ông – mà là lôi kéo sự chú ý đối với những khía cạnh quan trọng để tạo lập được sự quân bình cá nhân. Chúng ta phải học cách ấn định thời gian cho khoảng không gian yên tĩnh nội tâm để chống lại việc bị choáng ngợp bởi điện thoại di động, Internet, đài phát thanh, TV, vv… trong cuộc sống thường nhật. Chúng ta không phải bỏ qua hoàn toàn những lợi ích của công nghệ nhưng những đề xuất sau giúp ta sử dụng chúng một cách chủ động và có kiểm soát: 

☘️ Quy định thời gian nào đó trong ngày không dùng điện thoại di động và Internet. Ít nhất một ngày trong tuần nên được là ngày “không màn hình” và “không internet”. Trong gia đình, có thể đưa ra một khẩu hiệu: “Vào Chủ Nhật, Ba và Mẹ thuộc về con!”

☘️ Dành không gian không có mặt công nghệ ở nhà, ít nhất là phòng ngủ sẽ không có tivi, máy tính, điện thoại, vv…

☘️ Các thiết bị đều phải tắt trong suốt thời gian dùng bữa cùng nhau.

☘️ Các cuộc nói chuyện không nên bị cắt ngang bởi điện thoại gọi đến. Nếu có thể, hãy lịch sự để người khác biết đó là điều không hay nếu cuộc nói chuyện bị điện thoại chen ngang.

☘️ Email là phương tiện liên lạc hữu ích nhưng nó cũng có thể làm ta vô cùng xao lãng. Vì vậy: không bao giờ bắt đầu một ngày bằng việc kiểm tra email mà hãy làm những công việc riêng khác, trừ khi có việc rất quan trọng phải hoàn tất qua email.

☘️ Đừng liên tục kiểm tra email mà hãy chỉ làm trong những thời điểm cố định.

☘️ Nếu bạn thấy mình dành quá nhiều thời gian trên Internet – hãy để đồng hồ báo thức.

Chuyên gia truyền thông người Mỹ Howard Rheingold chỉ ra rằng các mạng lưới và phương tiện truyền thông kỹ thuật số chỉ có thể được triển khai hữu ích nếu chúng ta phát triển và duy trì được một số khả năng nhất định, đầu tiên và trước hết là khả năng cơ bản của việc giữ được sự chú ý. Huấn luyện khả năng chú ý giúp tạo ra tính kỷ luật tinh thần cho phép ta sử dụng những “công cụ tư duy” kỹ thuật số mà không đánh mất sự tập trung. Nhưng tính kỷ luật tinh thần này chỉ có thể được thực hành trong những khoảng thời gian và không gian không có mặt của truyền thông. Một trong những cách luyện tập kỷ luật bên trong là thực hành thiền định mỗi ngày, liên tục, tập trung và đều đặn. Điều cốt yếu là tạo ra thời gian và nơi chốn cho những điều giúp ta lấy lại quân bình đối với sự cấp bách của các công nghệ truyền thông. Đây là cách duy nhất làm vững mạnh chủ quyền nội tại của ta đối với điện thoại di động và Internet trong đời sống thường nhật. Có khả năng làm gương cho con trong việc thể hiện chủ quyền này giúp chúng phát triển khả năng sử dụng công nghệ và truyền thông một cách hữu ích, hơn là những lời chỉ dạy suông. Bởi vì, như diễn viên hài kịch Karl Valentin đã nói: “ Chúng ta có thể dạy dỗ con cái như mình mong muốn nhiều thế nào đi nữa, rốt cuộc thì chúng chỉ bắt chước chúng ta mà thôi.”